Split level woning inrichten

Een split level woning heeft vloeren die een halve verdieping ten opzichte van elkaar verspringen, verbonden door korte trappen. Dat levert ruimtes op die in elkaar overlopen zonder dat ze in elkaar zitten. Precies dat maakt het indelen van zo’n woning anders dan van een woning met vlakke verdiepingen.

Hieronder lees je waar de kansen zitten, waar het meestal knelt, en wat je met de hoogteverschillen kunt doen in plaats van ertegen te vechten.

Wat is een split level woning?

Het is een woning waarin de leefruimtes over meerdere niveaus zijn verdeeld die telkens een halve verdieping verspringen. In plaats van een verdieping met een volledige trap ertussen, loop je een paar treden op of af naar de volgende ruimte.

Het bouwtype komt vooral voor in woningen uit de jaren zestig en zeventig, en in nieuwbouw die bewust met niveaus speelt. Het idee erachter is dat je verticaal ruimte wint: doordat vloeren elkaar overlappen, gaat er minder oppervlak op aan trappen en overlopen.

Wat het oplevert is een woning met veel zichtlijnen. Vanaf het ene niveau kijk je het volgende in. Dat is ruimtelijk aantrekkelijk en tegelijk de reden dat geluid en licht er anders werken dan je gewend bent.

De kansen: zichtlijnen en zonering

De grootste kans zit in het feit dat de niveaus al zones maken. Je hoeft geen wanden te bouwen om onderscheid te krijgen tussen zitten, eten en werken; het hoogteverschil doet dat al.

Dat betekent dat je in een split level vaak met minder ingrepen een sterkere indeling kunt maken dan in een vlakke woning. De vraag is niet hoe je de ruimtes scheidt, maar welke functie op welk niveau het beste tot zijn recht komt.

Wat daarbij helpt: kijk waar het daglicht binnenkomt per niveau. Het niveau met het meeste licht verdient de functie waar je overdag het langst zit. In de ruimtestudie onderzoeken we acht tot tien indelingen bij een woning, en bij een split level gaat dat vooral over die verdeling.

Waar het meestal knelt

Op drie punten: geluid, meubelmaten en de trappen zelf. Geluid draagt in een split level ver, omdat de ruimtes open op elkaar aansluiten. Een televisie op het ene niveau is op het andere goed te horen.

Meubels zijn het tweede punt. Halfhoge muurtjes, balustrades en korte wandvlakken maken dat standaardafmetingen zelden precies passen. Juist daar verdient een op maat ontworpen kast of bank zich terug, omdat het meubel dan meebeweegt met de vorm van de ruimte.

Het derde punt zijn de trappen. Vaak zijn ze steil of smal uitgevoerd, omdat ze in het oorspronkelijke ontwerp als doorloop werden gezien. Voor trapmaten en balustrades gelden eisen uit het Besluit bouwwerken leefomgeving, en die zijn bij een verbouwing het uitgangspunt.

Wat doe je met de akoestiek?

Je lost het op met materiaal, niet met wanden. Een split level dichtzetten haalt precies weg wat het aantrekkelijk maakt.

Wat werkt: zachte materialen op de plekken waar geluid weerkaatst. Een zwaar gordijn langs een hoge wand, een vloerkleed op het niveau waar het meeste geluid ontstaat, akoestische panelen weggewerkt in een plafond of kastenwand. De geluidsabsorptie van materialen wordt gemeten volgens NEN-EN-ISO 11654, dus daar kun je bij de leverancier naar vragen.

Welke maatregel het meest oplevert verschilt per woning en hangt af van de vorm en de materialen die er al zijn. Dat is een ontwerpkeuze en geen standaardrecept.

Licht over meerdere niveaus

Verlichting in een split level vraagt om per niveau te denken, en om alles apart te kunnen schakelen. Eén centrale lichtbron over meerdere niveaus werkt zelden, omdat de hoogte tot het plafond overal anders is.

Bij de trappen is functionele verlichting nodig, want een hoogteverschil dat je niet ziet is een risico. Bij de zones eromheen wil je juist zacht licht dat de ruimte begrenst.

Waar het daglicht binnenkomt nemen we mee in het ontwerp. Voor het kunstlicht maken we een lichtplan: welke armaturen op welke plek, met welke kleurtemperatuur en welke schakeling.

Verbouwen: wat kan er?

Meer dan mensen denken, maar minder vrij dan in een woning met vlakke verdiepingen. De verspringende vloeren zitten vaak in de constructie, dus een niveau weghalen of verplaatsen raakt de draagstructuur.

Wat vaker wel kan: een balustrade vervangen door iets opener of juist geslotener, een trap verplaatsen of anders laten lopen, en de vloerafwerking gebruiken om niveaus visueel te verbinden of juist te onderscheiden.

In de ruimtestudie mag een ingreep er creatief uit zonder dat vooraf is uitgezocht of het kan. De opdrachtgever laat het daarna toetsen door een constructeur of aannemer, en wij kunnen die inschakelen. Hoe de indeling van de woonkamer daarbij werkt, staat in de indeling van je woonkamer.

De balustrade bepaalt de beleving

Van alle onderdelen in een split level heeft de balustrade het grootste effect op hoe de woning voelt, en het is tegelijk het onderdeel dat het makkelijkst te vervangen is.

Dicht uitgevoerd, bijvoorbeeld als gemetselde borstwering, knipt hij de niveaus visueel los. Je krijgt dan afgesloten kamers met een hoogteverschil ertussen. Open uitgevoerd in glas of slanke stalen spijlen blijven de zichtlijnen intact en blijft de ruimte als geheel leesbaar.

Dat is precies de afweging die je bewust wilt maken, want die zichtlijnen zijn de reden dat je in zo’n woning woont. Wil je toch meer beslotenheid op een bepaald niveau, dan is een kastenwand of een gordijn een omkeerbare oplossing waar een dichte borstwering dat niet is.

Vloerafwerking over de niveaus

Eén doorlopende vloer over alle niveaus maakt het geheel rustig en laat de ruimte groter ogen. Verschillende vloeren per niveau benadrukken juist de zonering en maken de niveaus tot aparte kamers.

In de praktijk werkt doorlopend meestal beter, omdat de niveaus zelf de zonering al doen. Een tweede scheiding erbovenop maakt het onrustig. Waar je wel verschil kunt maken is met kleden, die je per zone kunt leggen zonder de vloer zelf te onderbreken.

Praktisch punt: de overgang op de traptreden. Een vloer die doorloopt over de treden vraagt een andere uitvoering dan een vloer die bij de trap stopt, en dat is iets om vroeg te bepalen, want het raakt de maatvoering van de treden.

Verwarming en klimaat

Warme lucht stijgt, en in een split level betekent dat: naar het hoogste niveau. Het laagste niveau is daardoor vaak het koelste, ook als de installatie op papier klopt.

Wat helpt is per niveau kunnen regelen in plaats van één thermostaat voor het geheel. Vloerverwarming werkt in dit bouwtype goed omdat de warmte van onderaf komt en niet met de lucht meestijgt. Let bij de vloerafwerking wel op de geschiktheid voor vloerverwarming, want niet elke vloer laat de warmte even goed door.

Ga er niet vanuit dat elk niveau even intensief gebruikt wordt. Een werkplek die overdag bezet is vraagt iets anders dan een zithoek die alleen ’s avonds gebruikt wordt, en dat is een reden om zones apart te kunnen schakelen.

Waar maatwerk het verschil maakt

In een split level lopen bijna alle wanden een keer over in een balustrade, een trap of een hoogteverschil. Standaardmaten sluiten daar zelden op aan, en dat zie je terug in kieren en restruimtes.

De plekken waar het het meest oplevert: een kastenwand die het hoogteverschil opvangt en aan beide zijden bruikbaar is, een bank of zitbank op maat langs een balustrade, en opbergruimte onder de trap die vanaf het lagere niveau toegankelijk is.

Wij tekenen het meubel en leggen het vast in een technische tekening. De meubelmaker maakt het en meet zelf in voordat hij produceert. Meer daarover in meubels op maat laten maken.

Veelgestelde vragen over een split level woning

Is een split level woning lastig in te richten?

Anders, niet lastiger. De niveaus maken de zonering al voor je. Wat meer aandacht vraagt zijn geluid, meubelmaten en de verlichting per niveau.

Kan ik de niveaus gelijktrekken?

Meestal niet zonder ingrijpende constructieve wijzigingen, want de verspringende vloeren zitten in de draagstructuur. Wat vaak wel kan is de beleving veranderen met vloerafwerking, balustrades en licht.

Hoe ga ik om met het geluid?

Met materiaal in plaats van met wanden. Zachte materialen op de plekken waar geluid weerkaatst doen het meeste, en die kun je in het ontwerp wegwerken zodat je ze niet als maatregel ziet.

Zijn de trappen aan te passen?

Vaak wel. Voor trapmaten en balustrades gelden eisen uit het Besluit bouwwerken leefomgeving. Een steile trap vervangen kost ruimte op het aangrenzende niveau, dus het raakt de indeling.

Werkt maatwerk hier beter dan losse meubels?

Op de plekken met halfhoge muurtjes, balustrades of korte wandvlakken zeker. Daar passen standaardafmetingen zelden, en een ontworpen meubel benut de ruimte wel volledig.

Wat kost zo’n traject?

Dat hangt af van het aantal ruimtes, of er bouwkundige ingrepen bij komen en hoeveel maatwerk je wilt. Alleen een ruimtestudie kost vier tot acht weken, een compleet traject twaalf tot twintig weken.

In welke regio werken jullie?

Gewoonlijk in een straal van circa 30 kilometer rondom Sassenheim, en vanuit onze werkplek in Chaam sturen we projecten in Brabant, Zeeland en België aan. Er is geen harde grens, dus vraag het gerust.