Keukeneiland: zo past het in de indeling van je woning

Een keukeneiland werkt pas als het klopt in de plattegrond van je hele woongedeelte, met de eettafel, de zithoek en de tuindeuren erbij. Of er een eiland past, hangt af van de looproutes eromheen, de afstand tot de plek waar je eet en zit, en waar het daglicht binnenkomt. Die afweging maak je op papier, voordat je in een showroom fronten en apparatuur kiest. Daarna maakt de keukenbouwer op basis van de tekening zijn offerte en zijn eigen werktekeningen.

Hieronder lees je wanneer een eiland past en hoeveel ruimte het vraagt. Daarna gaat het over de keuze tussen een kookeiland, een spoeleiland en een schiereiland. Ook lees je wat wij vastleggen in de tekening en wat de keukenzaak en de installateur daarna zelf uitwerken.

Wanneer past een keukeneiland?

Een keukeneiland past als er aan alle kanten een vrije looproute overblijft en het eiland de verbinding tussen keuken, eettafel en tuin ondersteunt. In een royale open keuken, waar koken, eten en zitten in één ruimte samenkomen, geeft een eiland de keuken een middelpunt. Je werkt met je gezicht naar de ruimte en naar de mensen om je heen.

Of dat lukt, lees je af aan de routes door de ruimte: van de hal naar de keuken, naar de eettafel en naar de tuindeuren. Ligt het eiland midden in een van die routes, dan loop je er de hele dag omheen. Soms is de oplossing een andere plek voor de eettafel, soms een schiereiland of een lange keukenwand met een royaal werkblad ervoor.

Het keukeneiland in de ruimtestudie

In de ruimtestudie bepalen we waar het eiland komt, en of het er komt. Die studie is tweedimensionaal en gaat puur over indeling: we tekenen verschillende indelingen van het woongedeelte en bespreken per indeling de plus- en minpunten. Het aantal varianten verschilt per project. Die eerste fase is niet klein of onbelangrijk, want daar zit de grootste winst. Meer daarover lees je op de pagina over de ruimtestudie.

Soms vraagt een goed eiland om een grotere ingreep, zoals een wand tussen keuken en woonkamer die verdwijnt. Zulke ingrepen stellen we regelmatig voor als het ontwerp erom vraagt. We kijken zelf naar wat haalbaar is, maar garanderen kunnen we het niet. Daarom laat de opdrachtgever het toetsen door een constructeur of aannemer, en wij kunnen die inschakelen.

Hoeveel ruimte heb je nodig rond een keukeneiland?

Rond een keukeneiland heb je aan elke kant genoeg vrije ruimte nodig om te werken, laden en deuren te openen en langs elkaar te lopen. Hoeveel dat is, is een ontwerpvraag. Het hangt af van wie er kookt, of er vaak twee mensen tegelijk aan het werk zijn, en of de vaatwasser of de oven aan die kant opengaat.

Een goede vakbron voor zulke gebruiksmaten is De menselijke maat van de TU Delft, een studie naar de relatie tussen gebruiksmaten en menselijke afmetingen, bewegingen en handelingen. De vrije ruimte die we rond het eiland aanhouden, is ontwerpadvies dat volgt uit hoe jij de keuken gebruikt. Wie op een kruk aan het eiland zit, heeft bovendien ruimte achter zich nodig zonder in de looproute te zitten.

De werkdriehoek en de zones rond het eiland

De werkdriehoek is de route tussen spoelbak, kookplaat en koelkast, en een eiland verandert die driehoek. Het is ontwerpadvies uit de praktijk: je wilt tussen die drie punten lopen zonder dat iemand anders steeds je route kruist. In een grote keuken waar meer mensen tegelijk werken, kijken we liever naar zones, verdeeld over het eiland en de keukenwand:

• een kookzone met de kookplaat, de afzuiging en werkblad aan beide kanten;
• een spoelzone met de spoelbak, de vaatwasser en de afvalscheiding;
• een voorraadzone met de koelkast en de hoge kasten;
• een zitzone waar je ontbijt of meekijkt met wie kookt.

Hoe je die zones verdeelt, bepaalt hoe rustig de keuken werkt. Komen de kookzone en de zitzone allebei op het eiland, dan krijgt het blad een duidelijke werkzijde en een duidelijke zitzijde.

Kookeiland of spoeleiland?

Een kookeiland zet de kookplaat in het midden van de ruimte, een spoeleiland de spoelbak. Beide zijn goede keuzes, en het verschil zit in wat ze vragen van de indeling en de techniek. Met een kookeiland kook je met je gezicht naar je gasten, en de wand blijft vrij voor hoge kasten, de oven en de koelkast. Dat vraagt wel om afzuiging boven het eiland of in de kookplaat.

Bij een spoeleiland blijft de kookplaat met de afzuiging aan de wand, en het eiland krijgt water en afvoer midden in de ruimte. Die aansluitingen en de afzuiging werken de keukenzaak en de installateur zelf uit op basis van onze tekening: wij tekenen het eiland met maatvoering, zij bepalen hoe de aansluitingen lopen. Wat er in zo’n tekening staat, lees je bij de technische tekening voor een keuken.

Keukeneiland of schiereiland

Een schiereiland is aan één kant verbonden met een wand of met het keukenblok, een eiland staat vrij in de ruimte. Een schiereiland is een goede keuze als je de keuken aan één kant wilt afsluiten richting het woongedeelte, of als de looproute maar langs één kant hoeft te lopen. Een vrijstaand eiland geeft meer bewegingsvrijheid en past bij een royale ruimte waarin de keuken het middelpunt vormt. Welke van de twee beter werkt, zie je in de ruimtestudie, waar beide varianten in de plattegrond terugkomen.

Zitplaatsen aan het keukeneiland

Zitplaatsen aan het eiland vragen een zijde die je vrijhoudt van kastdeuren en laden, met een werkblad dat oversteekt zodat je knieën eronder passen. Je kiest voor zitten op werkbladhoogte met hoge krukken, of voor een verlaagd deel op tafelhoogte waar je ook langer comfortabel zit. Dat verlaagde deel geeft het eiland een tweede niveau, en dat bepaalt mee hoe het eruitziet.

Let ook op de kant waar je naartoe kijkt als je zit: bij voorkeur naar wie er kookt of naar de tuin. Hoeveel zitplaatsen er passen, volgt uit de lengte van het eiland en de ruimte achter de krukken. Heb je ook een eettafel, dan bepaal je in de plattegrond welke van de twee de plek is voor het ontbijt en welke voor het diner met gasten.

Het eiland in een open keuken met woonkamer

In een open keuken met woonkamer zie je het eiland vanuit de zithoek, dus het hoort in materiaal en vorm bij de rest van het woongedeelte. De achterkant van het eiland is dan eigenlijk een voorkant, waarin je maatwerkkasten of open vakken kunt opnemen in hetzelfde materiaal als een kastenwand in de woonkamer. Een voorraadruimte naast de keuken houdt het werkblad leeg, zoals je leest in ons artikel over een bijkeuken inrichten.

In het ontwerp voor een stijlvol interieur voor een villa ontwierpen we een grote keuken met een royale wijnkast. Zwart, Carrara-marmer, visgraat eiken en warm wit komen in dat ontwerp samen, waardoor de keuken warm aanvoelt zonder uitgesproken kleur. Hoe de zithoek en de eettafel zich in zo’n ruimte tot de keuken verhouden, lees je in ons artikel over de indeling van de woonkamer.

Verlichting boven het keukeneiland

Verlichting boven het eiland leg je vast in het lichtplan, samen met de rest van de keuken en het woongedeelte. Boven het werkblad heb je goed werklicht nodig, en omdat je aan het eiland ook zit en praat, wil je dat licht kunnen dimmen. Hanglampen geven het eiland een middelpunt, inbouwspots in het plafond houden het rustiger en geven gericht licht op het blad.

Kies je spots, dan bepaalt de lichtbundelhoek wat je aanlicht: met een smalle bundel licht je een deel van het blad uit, met een brede het hele werkvlak. Ook de dimtechniek, zoals fase-afsnijding, 1-10 V of DALI, leg je vroeg vast, want daar hangt de bekabeling van de installateur van af. In het elektraplan geven we aan waar lichtpunten, schakelaars en stopcontacten in en rond het eiland komen, en de installateur werkt de leidingen zelf uit. Meer over die werkwijze staat op de pagina elektra- en verlichtingsplan.

Van tekening naar keukenbouwer

Ligt de indeling vast, dan werken we het eiland en de keuken uit: de tekening met maatvoering, de materialen met stalen, het licht en de 3D-beelden. Met die beelden krijg je een indruk van de sfeer, de hoogtes en het materiaal. De maten staan dan al in de 2D-plattegrond. Meer daarover lees je in ons artikel over een keuken ontwerpen in 3D.

Daarna volgt de realisatie, met een heldere overdracht van de complete ontwerp- en tekenset. De keukenbouwer maakt op basis van onze tekening zijn offerte en daarna zijn eigen werktekeningen, en het inmeten is zijn verantwoordelijkheid. Offertes, prijsafspraken, planning en uitvoering lopen rechtstreeks tussen jou en de keukenbouwer. We kunnen vakmensen uit ons netwerk voorstellen en, als dat is afgesproken, ontwerpgericht betrokken blijven. Meer over het hele traject staat in ons artikel over een maatwerk keuken.

Veelgestelde vragen over een keukeneiland

Kan er bij een verbouwing een keukeneiland bij komen?

Dat hangt af van de ruimte eromheen en van wat er in het eiland komt. Een eiland met alleen werkblad en kasten vraagt minder techniek dan een kook- of spoeleiland. Voor water, afvoer en afzuiging midden in de ruimte bekijkt de installateur hoe hij die aansluitingen maakt.

Welke afzuiging past bij een kookeiland?

Boven een kookeiland kun je kiezen voor een kap boven het eiland, een kap die in het plafond is weggewerkt of afzuiging in de kookplaat zelf. Welke route past, hangt af van het plafond en van hoe zichtbaar je de techniek wilt hebben. De keukenzaak en de installateur werken dat uit op basis van onze tekening.

Hoe hoog wordt het werkblad van een keukeneiland?

De werkbladhoogte stemmen we af op wie er in de keuken werkt. Het eiland kan dezelfde hoogte krijgen als de keukenwand, of een verhoogd of verlaagd deel om aan te zitten. Die hoogtes staan in de tekening, zodat de keukenbouwer er zijn offerte op kan maken.

Kan ik mijn eigen keukenzaak kiezen?

Ja. Een keukenbouwer naar keuze kan het ontwerp op basis van onze tekening beoordelen en er een offerte op maken. Heb je nog geen partij, dan kunnen we vakmensen uit ons netwerk voorstellen en je begeleiden naar passende showrooms en leveranciers.

Hoe lang duurt het ontwerp van een keuken met eiland?

Alleen de ruimtestudie duurt circa 4 tot 8 weken vanaf de aanvraag. Voor een compleet ontwerptraject, met tekening, materialen, licht en 3D-beelden, reken je op een doorlooptijd vanaf ongeveer 12 tot 20 weken. Bij een verbouwing duurt de uitvoering daarna circa 3 tot 12 maanden, afhankelijk van de omvang en van de levertijden en planningen van de uitvoerende partijen.

Wat als de offerte van de keukenbouwer hoger uitvalt?

Wat je wilt investeren, bespreken we aan het begin als richting voor het ambitieniveau, de materialen en de detaillering. Wat de uitvoering vraagt, wordt duidelijk zodra de keukenbouwer offreert. Valt dat hoger uit, dan kijken we samen naar alternatieven, fasering of een plan B; aanpassingen aan het ontwerp stemmen we vooraf apart af.

Ontwerpen jullie keukens in de hele regio?

Gewoonlijk werken we in een straal van circa 30 kilometer rondom Sassenheim, met plaatsen als Leiden, Haarlem, Hoofddorp, Noordwijk, Lisse, Voorhout en Oegstgeest. Voor de kennismaking ben je welkom in de studio in Sassenheim, een bollenschuur met een stalenkamer waar je materialen in het echt ziet en voelt. Kom je van verder weg, laat het weten, dan kijken we samen wat handig is.